Otrzymujesz pieniądze od rodziców albo dziedziczysz majątek i zastanawiasz się, czy musisz zapłacić podatek? Najpierw trzeba rozróżnić dwie rzeczy: kwotę wolną od podatku oraz odrębne zwolnienie dla najbliższej rodziny.
Przekroczenie 36 120 zł przy darowiźnie od rodzica nie oznacza automatycznie podatku. Zwolnienie rodzinne może objąć również znacznie większą wartość majątku, jeżeli zostaną spełnione odpowiednie warunki.
Aktualizacja: 5 października 2026 r. Wpis został poprawiony i uzupełniony. Kwoty wolne wskazane poniżej obowiązują od 1 lipca 2023 r. — wcześniejsza wersja artykułu błędnie przypisywała ich podwyższenie do 2025 r.
Ile wynoszą kwoty wolne od podatku od spadków i darowizn?
Na dzień aktualizacji artykułu obowiązują następujące kwoty:
| Grupa podatkowa | Kto do niej należy? | Kwota wolna |
|---|---|---|
| I | Małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha i teściowie | 36 120 zł |
| II | Między innymi zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, małżonkowie rodzeństwa i rodzeństwo małżonków | 27 090 zł |
| III | Nabywcy niewymienieni w grupach I i II, w tym co do zasady partner lub partnerka bez ślubu | 5 733 zł |
W tabeli przy II grupie podano przykładowe relacje. Pełny katalog zawiera art. 14 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Zstępni to między innymi dzieci i wnuki, a wstępni — rodzice i dziadkowie. Przy ustalaniu relacji ustawa uwzględnia również przysposobienie oraz określone przypadki pieczy zastępczej.
Grupę podatkową ustalasz względem konkretnej osoby, od której lub po której otrzymujesz majątek. Ta sama osoba może należeć do różnych grup w różnych sprawach. Nie jest to stałe przypisanie podatnika do jednej grupy.
Kwoty dotyczą nabyć od jednej osoby, z uwzględnieniem zasad ich sumowania. Przy ustalaniu podstawy opodatkowania znaczenie ma czysta wartość majątku, czyli wartość po potrąceniu długów i ciężarów uwzględnianych na zasadach ustawowych.
Jak sumować darowizny od tej samej osoby?
Nie sprawdzasz wyłącznie wartości ostatniego przelewu. Do ostatniego nabycia doliczasz wcześniejsze nabycia od tej samej osoby:
- z roku kalendarzowego, w którym nastąpiło ostatnie nabycie;
- z pięciu lat kalendarzowych poprzedzających ten rok.
Przy darowiźnie otrzymanej w 2026 r. uwzględniasz zatem odpowiednie nabycia z lat 2021–2025 oraz z 2026 r. do dnia aktualnej darowizny. Nie jest to okres liczony jako ostatnie 60 miesięcy od daty przelewu.
Przykład: córka otrzymała od matki 20 000 zł w 2023 r., a następnie 25 000 zł w 2026 r. Łączna wartość wynosi 45 000 zł. Jest większa od kwoty wolnej dla I grupy, ale córka nadal może skorzystać ze zwolnienia rodzinnego po spełnieniu jego warunków.
Nabycia od matki i od ojca rozpatrujesz oddzielnie. Trzeba jednak prawidłowo ustalić, kto rzeczywiście był darczyńcą. Sam przelew ze wspólnego rachunku rodziców nie rozstrzyga jeszcze tej kwestii.
Do sumowania mogą mieć znaczenie również inne nabyte rzeczy i prawa majątkowe, a nie tylko przelewy pieniężne.
Kiedy najbliższa rodzina może skorzystać z pełnego zwolnienia?
Zwolnienie określone w art. 4a ustawy obejmuje małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Potocznie mówi się o „grupie zerowej”.
Zięć, synowa i teściowie należą do I grupy podatkowej, ale nie są objęci tym zwolnieniem rodzinnym. Nie oznacza to, że każda darowizna między nimi podlega podatkowi: nadal znaczenie mają kwota wolna i ewentualne inne zwolnienia.
W przypadku darowizny pieniężnej przekraczającej próg istotne są przede wszystkim:
- Zgłoszenie nabycia na SD-Z2 w wymaganym terminie, jeżeli nie zachodzi wyjątek od obowiązku zgłoszenia.
- Udokumentowanie otrzymania pieniędzy w sposób określony w ustawie — na rachunek nabywcy wskazany w przepisach albo przekazem pocztowym.
Trzeba też spełnić warunek dotyczący obywatelstwa lub miejsca zamieszkania. Obejmuje on między innymi nabywcę posiadającego polskie obywatelstwo lub mieszkającego w Polsce.
Zwolnienie nie ma górnego limitu wartości. Dlatego prawidłowo udokumentowana i zgłoszona darowizna od matki dla córki może być zwolniona także wtedy, gdy wynosi na przykład 100 000 zł.
Czy wystarczy otrzymać gotówkę i samodzielnie wpłacić ją na konto?
Nie należy traktować tego jako zamiennika udokumentowanego przekazania pieniędzy przez darczyńcę. W uchwale z 20 marca 2023 r., sygn. III FPS 3/22, NSA wskazał, że otrzymanie gotówki, a następnie jej samodzielna wpłata przez obdarowanego na własny rachunek nie spełnia wymaganego warunku dokumentacyjnego zwolnienia.
Jeżeli darowizna ma zostać przekazana przelewem, zachowaj potwierdzenie operacji i dokumenty pozwalające ustalić strony oraz rzeczywisty charakter przekazania pieniędzy.
Jeżeli pieniądze mają trafić na rachunek prowadzony wspólnie z mężem lub żoną, trzeba dodatkowo ustalić, kto jest osobą obdarowaną. Sama współwłasność rachunku nie przesądza, komu rodzice darowali pieniądze. Zobacz, kto składa SD-Z2 przy darowiźnie od rodziców na wspólne konto małżonków.
Kiedy powstaje obowiązek podatkowy i od kiedy liczyć termin?
Powstanie obowiązku podatkowego nie oznacza jeszcze, że w danej sprawie wystąpi podatek do zapłaty. Możesz korzystać z kwoty wolnej albo ze zwolnienia.
Przy darowiźnie znaczenie ma sposób jej dokonania. Jeżeli darczyńca składa oświadczenie w formie aktu notarialnego, obowiązek powstaje zasadniczo w chwili złożenia tego oświadczenia. Przy darowiźnie dokonanej bez zachowania przewidzianej formy — w chwili spełnienia przyrzeczonego świadczenia.
Przy zwykłej darowiźnie pieniędzy przekazanej przelewem termin na SD-Z2 liczysz zasadniczo od otrzymania pieniędzy. Samo podpisanie zwykłej umowy z obietnicą późniejszego przelewu nie jest tym samym co wykonanie darowizny. Przy przekazywaniu jej w częściach trzeba uwzględniać nabycie poszczególnych części.
Przy dziedziczeniu termin sześciu miesięcy na SD-Z2 wiąże się zasadniczo z:
- uprawomocnieniem się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku;
- zarejestrowaniem aktu poświadczenia dziedziczenia;
- wydaniem europejskiego poświadczenia spadkowego.
Nie należy automatycznie liczyć go od śmierci spadkodawcy ani od dnia, w którym odebrano odpis postanowienia sądu.
Nowelizacja obowiązująca od 7 stycznia 2026 r. powiązała również moment powstania obowiązku podatkowego przy dziedziczeniu z formalnym potwierdzeniem nabycia spadku. Nowa reguła ma zastosowanie, gdy odpowiednie zdarzenie potwierdzające nabycie nastąpiło od tej daty. Przy starszych sprawach należy uwzględnić przepisy przejściowe.
SD-Z2 czy SD-3 — który formularz jest potrzebny?
Te formularze służą różnym celom.
| Sytuacja | Co do zasady właściwe postępowanie |
|---|---|
| Nabycie nie przekracza właściwej kwoty wolnej po uwzględnieniu sumowania | Nie składasz SD-3; w najbliższej rodzinie nie ma też obowiązku SD-Z2 wynikającego z przekroczenia progu |
| Korzystasz ze zwolnienia dla najbliższej rodziny, a zgłoszenie jest wymagane | Składasz SD-Z2, zasadniczo w ciągu sześciu miesięcy |
| Nabycie podlega rozliczeniu na zasadach ogólnych i nie zachodzi wyjątek od złożenia zeznania | Składasz SD-3, co do zasady w ciągu miesiąca od powstania obowiązku podatkowego |
| Podatek pobiera notariusz jako płatnik | Nie składasz samodzielnie SD-3 dotyczącego tej czynności |
Przy darowiźnie dokonanej na podstawie umowy w formie aktu notarialnego albo przy notarialnym oświadczeniu jednej ze stron ustawa przewiduje wyjątek od obowiązku zgłoszenia SD-Z2.
Nie utożsamiaj tego z aktem poświadczenia dziedziczenia. Sporządzenie i zarejestrowanie takiego aktu nie zastępuje automatycznie zgłoszenia spadku przez spadkobiercę. Może właśnie rozpocząć bieg terminu na SD-Z2.
Aktualne formularze znajdziesz w oficjalnym wykazie formularzy SD Ministerstwa Finansów. Zachowaj potwierdzenie skutecznego złożenia dokumentu.
Co zrobić, jeżeli termin na SD-Z2 już minął?
Od 7 stycznia 2026 r. możliwe jest przywrócenie terminu na zgłoszenie, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że spóźnienie nastąpiło bez jego winy.
Wniosek trzeba złożyć w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Równocześnie należy złożyć wymagane zgłoszenie SD-Z2.
Rozwiązanie obejmuje nabycia dokonane od 7 stycznia 2026 r. oraz wcześniejsze nabycia, jeżeli termin ich zgłoszenia nie upłynął do tej daty. Nie oznacza zatem możliwości przywrócenia każdego terminu utraconego wiele lat wcześniej.
Samo złożenie wniosku nie przesądza o jego uwzględnieniu. Trzeba opisać okoliczności i uprawdopodobnić brak winy.
Dla spraw objętych nowymi przepisami przewidziano również szczególny termin na SD-3 po niezłożeniu wymaganego zgłoszenia: miesiąc od upływu terminu zgłoszenia. Jeżeli podatnik wystąpił o przywrócenie terminu, termin na SD-3 wynosi miesiąc od dnia, w którym odmowa przywrócenia stała się ostateczna.
Co sprawdzić przed zgłoszeniem darowizny lub spadku?
Zacznij od ustalenia osoby, od której lub po której nabywasz majątek, oraz swojej relacji z tą osobą. Następnie sprawdź wcześniejsze nabycia uwzględniane przy sumowaniu, właściwy termin i sposób udokumentowania przekazania pieniędzy.
Przy darowiźnie zachowaj umowę, jeżeli została sporządzona, i potwierdzenie przelewu. Przy spadku zbierz dokument potwierdzający dziedziczenie oraz informacje o składnikach majątku i ich wartości. Dane w dokumentach i zgłoszeniu powinny opisywać tę samą rzeczywistą sytuację.
Nie zastępuj ustalenia faktów samą nazwą przelewu. Określenie płatności jako „darowizny” nie zmienia pożyczki w darowiznę i nie zastępuje wymaganego zgłoszenia.
Najczęstsze pytania
Czy rodzice mogą przekazać dziecku więcej niż 36 120 zł bez podatku?
Tak. Po spełnieniu warunków zwolnienia dla najbliższej rodziny zwolniona może być również większa kwota. Próg 36 120 zł nie jest maksymalną wartością darowizny objętej tym zwolnieniem.
Czy kwotę wolną otrzymuję od nowa co roku?
Nie. Trzeba uwzględnić nabycia od tej samej osoby w roku ostatniego nabycia i w pięciu poprzednich latach kalendarzowych.
Czy synowa korzysta z takiego samego zwolnienia jak córka?
Nie. Synowa należy do I grupy podatkowej, lecz nie jest wymieniona w katalogu najbliższej rodziny objętej zwolnieniem z art. 4a. Jej sytuację trzeba ocenić według właściwej kwoty wolnej i ewentualnych innych zwolnień.
Czy notariusz zawsze załatwia zgłoszenie za spadkobiercę?
Nie. Akt poświadczenia dziedziczenia nie zwalnia automatycznie spadkobiercy z obowiązku złożenia SD-Z2.
Masz pytanie o swoją sytuację?
Na forum kredytowym możesz opisać relację z darczyńcą, orientacyjną wartość nabycia, daty i sposób przekazania pieniędzy. Nie publikuj numerów PESEL, rachunków bankowych ani niezanonimizowanych umów i dokumentów podatkowych.
Informacja redakcyjna i metodologia
Stan prawny zweryfikowano na 5 października 2026 r. Tekst ma charakter informacyjny i edukacyjny. Został opracowany z pomocą AI na podstawie ustawy, materiałów Ministerstwa Finansów oraz wskazanego orzeczenia NSA. Przykłady są hipotetyczne.
Poradnik opisuje podstawowe zasady dotyczące spadków i darowizn. Przy dawnych nabyciach, sprawach zagranicznych oraz szczególnych zwolnieniach znaczenie mogą mieć dodatkowe warunki i przepisy przejściowe.
Źródła:
- Ustawa o podatku od spadków i darowizn — aktualny tekst ujednolicony.
- Ministerstwo Finansów — stawki, limity i grupy podatkowe.
- Ministerstwo Finansów — zwolnienie w najbliższej rodzinie.
- Ministerstwo Finansów — podwyższenie kwot wolnych od 1 lipca 2023 r..
- Nowelizacja dotycząca terminów i dziedziczenia — Dz.U. z 2025 r. poz. 1854.
- Uchwała NSA z 20 marca 2023 r., III FPS 3/22.
